Ontstaan zuivelfabriek

Ontstaan zuivelfabriek

Vlak voor de eeuwwisseling (1900) was de situatie in deze contreien niet erg rooskleurig. De turfwinning had veel arbeiders aangetrokken, maar kreeg in die periode concurrentie van de steenkolenwinning. De armoede en werkeloosheid waren groot en er heerste onrust. Veel arbeiders verruilden de turfwinning voor het boerenbedrijf. Er ontstond hoe langer hoe meer behoefte aan een coöperatieve zuivelfabriek. De gedachte van een coöperatie paste goed in de gedachtegang van de meeste boeren die vroeger arbeider waren geweest.

Zuivelfabriek Utingeradeel
In mei en november 1899 waren er een tweetal vergaderingen onder leiding van dhr. Veeman. Als deskundige werd J. Kuperus, direkteur van de zuivelfabriek te Akkrum geraadpleegd. Tijdens de laatste vergadering werd besloten tot de oprichting van, ,De Eendracht”. De akte van oprichting passeerde 22 november 1899 voor notaris Spannenburg. De familie Kerstma uit Leeuwarden werd benaderd voor de verkoop van een stuk grond, gelegen aan de Pier Christiaanvaart.

De koop ging door en de coöperatie werd eigenaar van een uiterst gunstig gelegen perceel. In het voorjaar van het jaar 1900 werd begonnen met de bouw. De aannemers waren J.F. Schreur en A.P. Mulder, architekt was L.H. v.d. Hoeff. Op 18 oktober 1900 werd de eerste melk aangevoerd en voor gemeenschappelijke rekening verwerkt. De Coöp. Zuivelfabriek “De Eendracht” was een feit. In 1900 bediende de fabriek 21 boerenbedrijven J .A. Nieuwenhout, W.K. Visser, M. Peereboom, C. Vaartjes, H. van Eijck, W. Huitema, S. Leffertstra, A. Kroondijk, H. Jonkman, Joh. Dijkstra, S. Akkerman, G. Muurling, wed. J. Kraak, H. de Roos, F. Wind, G. Kraak, L. Pen, H. Schippers, W. van Nierop, K. van Ommen, J.K. de Jong.

De coöperatie kende een bestuur en een beheerder/directeur. De eerste directeur was Jan Nieuwenhout, hij diende de coöperatie 34 jaar. Het oprichtingsbestuur bestond uit Voorzitter: J.A. Nieuwenhout (niet te verwarren met de directeur), secretaris: W.K. Visser, bestuurslid: J.J. Bos en H. Jonkman, commissarissen: C. Vaartjes, S. Spannenburg, M. Peereboom, H. de Roos.

* de tekst is vrij totstandgekomen, interpreterend naar deel 1 en 2 van Tusken Tsjukemar en Tsjonger samengesteld door L. van der Weide en K. Schippers. De boeken zijn nog beperkt aanwezig bij de receptie.